Και με μία απότομη κίνηση στο στόμα και ένα κρακ μέσα από τα δόντια έπεσε νεκρός… Κλασική σκηνή από τη στιγμή που κάποιος σπάει την κάψουλα με το κυάνιο στο στόμα του και μεταβαίνει στον άλλο κόσμο.
Εκτός από τα γνωστά παραδείγματα των ναζί εγκληματιών, όπως του Χίμμλερ και του Γκαίριγκ αλλά και της Εύας Μπράουν, πολλοί κατάσκοποι είχαν αυτό το τέλος. Το κυάνιο δεν δρα όπως τα κλασικά δηλητήρια (π.χ. το αρσενικό ή τη στρυχνίνη). Δεν καταστρέφει σταδιακά τα όργανα, αλλά στερεί ακαριαία το οξυγόνο από τα ζωτικά κύτταρα του εγκεφάλου και της καρδιάς. Στην περίπτωση του κυανίου, είναι σα να βγάζεις το καλώδιο από την πρίζα. Δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή. Και δρα άμεσα…
Γιατί να έχεις όμως μία κάψουλα με υδροκυάνιο στο στόμα σου και γιατί να την χρησιμοποιήσεις;
Προφανώς δεν κυκλοφορούμε με κυάνιο στο στόμα μας. Σφραγίσματα έχουμε ναι, αλλά όχι με κάψουλες κυανίου. Η λογική είναι πως γνωρίζουμε πως αυτό, το οποίο κάνουμε είναι είτε εγκληματικό είτε προδοτικό και επειδή είναι δεδομένο πως εάν πέσουμε στα χέρια του όποιου εχθρού η ζωή μετά θα είναι αφόρητη, ο θάνατος είναι η καλύτερη επιλογή.
Γιατί ο θάνατος είναι μία επιλογή χωρίς επιστροφή. Λύνεις το πρόβλημά σου, χωρίς την παρουσία σου!
Είναι μία συνθήκη, όπου το προκύπτον όφελος (ο ακαριαίος θάνατος) σε βγάζει από την εξαιρετικά δυσχερή σου θέση, αλλά το κόστος είναι πως δεν μπορείς να χαρείς τη λύση· γιατί απλά δεν θα υπάρχεις.
Είναι μία ιδιαζόντως περίεργη συνθήκη αυτή. Και σε τι διαφέρει από μία αυτοκτονία; Διαφέρει στο γεγονός πως την επιλογή του θανάτου την έχεις μέσα στο στόμα σου, έτοιμη να λειτουργήσει όποια στιγμή επιλέξεις. Ζεις με αυτήν. Και με μία ακόμα (πολύ) αδέξια κίνηση των δοντιών σου μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να το επιδιώξεις.
Ποια λοιπόν η συμβολική διάσταση;
Οι κάψουλες κυανίου δεν ήταν απλώς αντικείμενα. Ήταν:
Σύμβολα πίστης – Εγγύηση σιωπής – Όρια μεταξύ ζωής και αποστολής – Τελετουργικά αντικείμενα.
Στο σύμπαν του κυανίου, η κάψουλα είναι το απόλυτο memento mori: ένα αντικείμενο, το οποίο σου υπενθυμίζει μονίμως ότι είσαι θνητός. Η φράση έλκει την καταγωγή της από την Αρχαία Ρώμη. Λέγεται πως όταν ένας στρατηγός επέστρεφε θριαμβευτής από μία επιτυχημένη εκστρατεία ένας δούλος του την ψιθύριζε συνεχώς. Αυτό για να τον κρατήσει ταπεινό και να μην τον τυφλώσει η αλαζονεία της εξουσίας.
Δεν χρειάζεται να την καταπιείς. Αρκεί να θυμάσαι πως υπάρχει.
Το απρόβλεπτο καρέ του Τεύκρου Σακελλαρόπουλου: Ο Συμβολισμός του Κυανίου
