Μπορείτε να παίξετε σκάκι εάν λείπει κάποιο πιόνι; Μπορείτε να παίξετε με μία τράπουλα, από την οποίαν λείπει μία κάρτα;
Χμ… και ναι και όχι. Στο σκάκι τα πράγματα είναι ευκολότερα. Είναι κάτι, το οποίο φαίνεται και είναι εμπρός σου. Το ελλείπον πιόνι μπορεί άνετα να αντικατασταθεί με κάποιο άλλο αντικείμενο. Δεν θα είναι αισθητικά το ίδιο, αλλά οπωσδήποτε η παρτίδα μπορεί να διεξαχθεί.
Με την τράπουλα τα πράγματα δυσκολεύουν για έναν απλό λόγο. ΔΕΝ πρέπει να βλέπετε τα χαρτιά. Άρα ο αντικαταστάτης της χαμένης κάρτας πρέπει να είναι ακριβώς ίδιος με τα υπόλοιπα χαρτιά. Οι τράπουλες περιέχουν συνήθως δύο κάρτες μπαλαντέρ ώστε να αντικαταστήσουν κάποιο φύλλο, το οποίο χάθηκε ή καταστράφηκε. Μόνο πως εάν η τράπουλα είναι χρησιμοποιημένη, το καινούργιο χαρτί και πάλι θα διακρίνεται. Συνεπώς εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν πολύ και καθιστούν το παιγνίδι σχεδόν αδύνατον.
Θα αγοράζατε τώρα μία εγκυκλοπαίδεια 24 τόμων, από την οποίαν όμως λείπει ο ένας; Εγώ, ποτέ! Διότι η αξία της εγκυκλοπαίδειας έγκειται στην πληρότητά της! Προφανώς αυτό ισχύει και για άλλες σειρές βιβλίων. Όχι όμως και συλλογών (προσέξτε το αυτό).
Αντικαταστήστε το σκάκι, την τράπουλα και την εγκυκλοπαίδεια με ανθρώπους. Η πληρότητα δεν αποτελεί μία αφηρημένη έννοια. Αποτελεί δομικό στοιχείο.
Βέβαια θα μπορούσε να ειπωθεί πως αγοράζω τους 23 τόμους και ψάχνω τον 24ο. Είναι μία παρακινδυνευμένη άποψη, διότι ίσως είναι εντελώς δυσεύρετος, ώστε να μην έχει νόημα και εάν τελικά εντοπισθεί και αποκτηθεί δεν θα ταιριάζει, αισθητικά με τους υπολοίπους. Αλλά το περιεχόμενό του τουλάχιστον θα το έχεις.
Με τις συλλογές η έλλειψη κάποιου στοιχείου μπορεί να είναι είτε σημείο αποτροπής είτε πρόκλησης. Μία συλλογή γραμματοσήμων, από την οποίαν λείπει ένα και μόνο ένα γραμματόσημο, ενδεχομένως να μην έχει καμία αξία. Προσωπικά και πάλι απεχθάνομαι την έλλειψη έστω και ενός αντικειμένου σε μία συλλογή. Δεν θα την αγόραζα.
Αλλά εάν σκεφτόμουν διαφορετικά θα την αγόραζα (πολύ φτηνά όμως) και κατόπιν θα έψαχνα το χαμένο γραμματόσημο. Η αξία όμως αυτού του ενός (για εμένα) θα ήταν πολλαπλάσια ακόμα και ολόκληρης της συλλογής.
Ισχύει και πάλι για ανθρώπους, ε και για να μην χανόμαστε και από το οικονομικό πνεύμα και για επενδύσεις…
