Τεύκρος Σακελλαρόπουλος

Ο Θάνατος ενός Γραφειοκράτη

Αυτός είναι ο τίτλος μίας θαυμάσιας κινηματογραφικής ταινίας του 1966, του Τόμας Γκουτιέρεζ Αλέα. Το ωραίο είναι πως διαθέτει ένα τόσο απλό μα και ευφυέστατο σενάριο, ενώ το εξαιρετικά λεπτό χιούμορ της την καθιστά υπόδειγμα ταινίας για ένα τόσο σοβαρό θέμα, όπως η γραφειοκρατία, με εύστοχες και οξείες κοινωνικές αιχμές.

Η υπόθεση αφορά την ταφή ενός πιστού… προλετάριου (η ταινία κινηματογραφήθηκε στην Κούβα παρακαλώ, επί Φιντέλ Κάστρο), μαζί όμως με το βιβλιάριο εργασίας του, τιμητικά! Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί η χήρα του να λάβει σύνταξη, διότι απαιτείται το συγκεκριμένο έγγραφο να επισυναφθεί στην αίτηση.

Από το σημείο αυτό ακολουθεί η παράνοια της γραφειοκρατίας, η οποία καταλήγει σε τραγικά αποτελέσματα. Εάν έχετε επιθυμήσει τις ατελείωτες ουρές στις υπηρεσίες, το κυνήγι των σφραγίδων και των υπογραφών, την αδυναμία επεξήγησης του προφανούς και χρειάζεστε κατεπειγόντως μία ισχυρή δόση παράνοιας, δείτε την οπωσδήποτε!

Δεν λείπουν οι ωραίες γυναίκες και οι σκαμπρόζικες ματιές, όλα όμως με μία ανάλαφρη δόση, ώστε να προκαλούν μόνο το γέλιο.

Και εκεί όπου ένοιωσα ευτυχισμένος, διότι ένα μεγάλο μέρος της γραφειοκρατίας έχει εκλείψει και οι προηγούμενες μνήμες δεν πρόκειται να επαναληφθούν (υποθέτω), συλλαμβάνω τον εαυτόν μου να προσπαθεί να επικοινωνήσει με το… σύστημα! Εμπρός στα μάτια μου δεν βρίσκεται ένας άτεγκτος γραφειοκράτης, αλλά ένα πληκτρολόγιο και μία οθόνη. Και μπορεί μεν το σύστημα να είναι πολύ ευγενικό μαζί σου, αλλά μόλις χτυπήσεις το τελευταίο πλήκτρο επιβεβαίωσης δεν έχει επιστροφή. Ούτε και κάποιον για να ξεσπάσεις. Μόνον τον υπολογιστή σου και φυσικά το… ξέσπασμα θα σου κοστίσει ακριβά!

Το χειρότερο είναι πως το ενδεχόμενο λάθος σου θα αποκτήσει οντότητα και θα εμπλακεί σε μία ηλεκτρονική γραφειοκρατία εντελώς άλλου τύπου. Και τότε θα πρέπει να αντιμετωπίσεις ακριβώς τον ίδιο… προϊστάμενο, ο οποίος, ακόμα και εάν έχει την καλύτερη διάθεση να σε εξυπηρετήσει (και πολλοί άνθρωποι την έχουν), θα πρέπει να υπερκεράσει το… σύστημα (= σχεδόν αδύνατον)!

Σήμερα μάλιστα, με την τεχνητή νοημοσύνη, το σύστημα μπορεί και να σου απαντά. Το ερώτημα είναι εάν μπορείς κι εσύ να του αντιμιλήσεις!

Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι πώς θα αντιμετωπίσεις ένα κακό σύστημα, αλλά με το ΤΙ θα το αντικαταστήσεις! Η σάτιρα της ταινίας προκαλεί καυστικό γέλιο. Η νέα πραγματικότητα δεν φαίνεται να διαθέτει την ίδια αίσθηση του χιούμορ.

Διότι ο πολίτης δεν χρειάζεται πλέον να πείσει τον γραφειοκράτη. Πρέπει να πειστεί ο ίδιος πως το σύστημα έχει πάντοτε δίκιο.

Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη και της γραφειοκρατίας του γέννησε ταυτόχρονα έναν πειθήνιο (χωρίς γραφειοκρατία) υπήκοο.