Ένα από τα θέματα, τα οποία με απασχολούσαν και ήταν θέμα συχνών συζητήσεων αφορούσε το πώς ένας λαός, όπως οι Γερμανοί μπόρεσαν να πιστέψουν και να εκλέξουν ένα από τα μεγαλύτερα ανθρωπόμορφα τέρατα της ιστορίας: τον Αδόλφο Χίτλερ.
Πώς ο λαός του Γουτεμβέργιου, του Γκαίτε, του Σίλλερ, του Μπετόβεν εμπιστεύτηκε τον Χίτλερ; Η χώρα τους στιγματίστηκε με τη μεγαλύτερη βιομηχανία δολοφονιών της ανθρωπότητας. Και το θέμα δεν ήταν πως μία ηγεσία οδήγησε προς αυτή την κατεύθυνση έναν λαό, αλλά και πως ο ίδιος αυτός λαός πίστεψε πως έπραττε το σωστό.
Όταν προσπαθείς να εξηγήσεις ένα φαινόμενο, το σημείο κλειδί είναι να τοποθετήσεις τον εαυτόν σου στη θέση του υπό εξέταση υποκειμένου. Και ο βέλτιστος τρόπος είναι να καταφύγεις και να εξερευνήσεις τις πηγές και την εποχή τους.
Ψάχνοντας πρωτογενείς πηγές στα παλαιοβιβλιοπωλεία της Γερμανίας, κατάλαβα ότι οι υπόγειες διεργασίες του μεσοπολέμου δεν ήταν ξαφνικές. Είναι η εποχή, όπου μέσα από μία πολύ σκληρή κοινωνική περίοδο γεννήθηκε ουσιαστικά ο ναζισμός. Αλλά δεν είναι και τόσο απλό. Πάντα προηγούνται υπόγειες διεργασίες, οι οποίες ξαφνικά εμφανίζονται και αναρωτιούνται όλοι πως συνέβη αυτό.
Ένα φίδι σε κάθε κοινωνία είναι έτοιμο να εκκολαφθεί, όπως πολύ χαρακτηριστικά παρουσιάζεται στην καταπληκτική ταινία του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν “Το Αυγό του Φιδιού”.
Ήταν το 2000 όταν είχα επισκεφθεί τη Γερμανία. Συγκεκριμένα ήμουν στη Βαυαρία, στο Μόναχο. Σε κάποιο βιβλιοπωλείο, όχι τόσο απόκρυφο, όπως κάποια άλλα στην Ούλμ ξεφύλλιζα ένα βιβλίο για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Συγκεκριμένα ήταν ένα λεύκωμα με φωτογραφίες. Γνώριζα τότε και καλά Γερμανικά, τώρα δυστυχώς τα έχω μισο-ξεχάσει. Δίπλα μου ήταν μία ηλικιωμένη Γερμανίδα, η οποία ξεφύλλιζε και αυτή κάτι άλλο. Οι μυρωδιές από παλιά χαρτιά γέμιζαν τον αέρα του βιβλιοπωλείου.
Ξαφνικά, η ηλικιωμένη δίπλα μου πάγωσε· τα μάτια της γούρλωσαν μπροστά σε μία φωτογραφία του λευκώματος, όπου έδειχνε ένα κοριτσάκι να κλαίει εμπρός σε ένα βομβαρδισμένο και φλεγόμενο κτήριο. Τότε ξεσπά σε κλάματα και φωνές αναγνωρίζοντας τον εαυτόν της: “Das bin ich! Ich war das Mädchen!”, (Αυτή είμαι εγώ! Ήμουν εγώ το κορίτσι!) ούρλιαζε, ενώ εγώ σκεφτόμουν: “Πώς γίνεται να μην την είχε δει ποτέ;”
Ήταν τόσο μεγάλη η αμηχανία μου ώστε πάγωσα. Δεν γνώριζα πώς να συμπεριφερθώ. Τι με κράτησε; Φόβος, σεβασμός ή κάτι άλλο; Ντράπηκα ωστόσο να της μιλήσω και να ακούσω την ιστορία της. Και τότε εκεί, ανάμεσα σε σκόνη και αναμνήσεις, συνειδητοποίησα πως οι ζωές των άλλων δεν είναι παρά οι καθρέφτες των δικών μας. Και μία φωτογραφία το αποδείκνυε…
Το απρόβλεπτο καρέ του Τεύκρου Σακελλαρόπουλου: Μία φωτογραφία στο Μόναχο
