Φθόνος vs Ζήλειας
Η κύρια διαφορά μεταξύ τους είναι ότι η ζήλια αφορά τον φόβο μήπως χάσουμε κάτι δικό μας (π.χ. έναν σύντροφο, μια θέση), ενώ ο φθόνος αφορά την επιθυμία να αποκτήσουμε κάτι που έχει κάποιος άλλος.
Στη ζήλια συμμετέχουν συνήθως τρία πρόσωπα (εσείς, το πρόσωπο που αγαπάτε και ένας «απειλητικός» τρίτος), ενώ στον φθόνο συμμετέχουν δύο πρόσωπα (εσείς και το άτομο που έχει αυτό που θέλετε).
Υπάρχει όμως και μία τρίτη εκδοχή, η οποία αποδίδεται στον αρχαίο τραγικό ποιητή Αισχύλο (ή κατ’ άλλους στον Ευριπίδη). Είναι το ρητό του τίτλου, το οποίο μεταφράζεται ακριβώς ως:
«Είναι ασήκωτο φορτίο (ανυπόφορο πράγμα) ένας ανόητος άνθρωπος που ευτυχεί/ευημερεί».
Το ρητό αυτό αγγίζει μια πολύ συγκεκριμένη ανθρώπινη αντίδραση:
- Την αλαζονεία της τύχης: Όταν ένας άνθρωπος χωρίς παιδεία, κρίση ή εσωτερική καλλιέργεια («άφρων») αποκτά ξαφνικά πλούτο, δύναμη ή επιτυχία («ευτυχών»), συνήθως δεν ξέρει πώς να το διαχειριστεί. Γίνεται αλαζόνας, προκλητικός και υποτιμά τους γύρω του.
- Την αντίδραση των άλλων: Αυτή η προκλητική συμπεριφορά είναι που κάνει την ευημερία του «ανυπόφορη» για την κοινωνία. Δεν είναι απαραίτητα ο φθόνος των άλλων που ενοχλεί, αλλά η έπαρση και η ανοησία του ίδιου του ευνοημένου.
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η ξαφνική ευτυχία ενός ανόητου οδηγεί νομοτελειακά στην Ύβρη (την αλαζονεία) και, τελικά, στη Νέμεση (τη θεία δίκη και την πτώση).
Στη ζωή όμως ούτε το τελευταίο ισχύει πάντα, καθιστώντας τη ρήση του Αισχύλου ακόμα ισχυρότερη και αληθινή.
