Το IPCRESS είναι ακρωνύμιο του «Induction of Psycho Neuroses by Conditioned Reflex under Stress» — μια μέθοδος συστηματικής διάβρωσης της σκέψης μέσω επαναλαμβανόμενων ερεθισμάτων υπό έντονο στρες. Ένα εργοστάσιο αναδιαμόρφωσης συνείδησης. Ο “IPCRESS file” είναι ο φάκελος που περιγράφει αυτό το πρόγραμμα και τις επιχειρήσεις γύρω του.
Υπάρχει μία θαυμάσια ταινία του 1965 με τον Michael Caine, βασισμένη στο μυθιστόρημα The IPCRESS File του Len Deighton (1962). Στο μυθιστόρημα, το IPCRESS είναι η μέθοδος πλύσης εγκεφάλου που χρησιμοποιείται για να μετατρέψει Βρετανούς VIP και επιστήμονες σε υπάκουους πόρους της Σοβιετικής Ένωσης.
Τα βασικά γεγονότα της πλοκής:
- Ένας ανώνυμος Βρετανός κατάσκοπος‑αφηγητής (στην ταινία ο Χάρι Πάλμερ) εργάζεται σε μια μυστική υπηρεσία πληροφοριών, μέσα στο κλίμα καχυποψίας του Ψυχρού Πολέμου.
- Η υπηρεσία ερευνά τις μυστηριώδεις εξαφανίσεις κορυφαίων επιστημόνων, οι οποίοι επιστρέφουν «άδειοι», σαν να έχει σβηστεί η επιστημονική τους μνήμη.
- Ο ήρωας διεισδύει σε δίκτυα κατασκοπείας και ανακαλύπτει το πρόγραμμα IPCRESS — μια μέθοδο ψυχολογικής χειραγώγησης που εφαρμόζεται σε αιχμαλώτους και επιστήμονες.
- Βρίσκεται παγιδευμένος ανάμεσα σε προδοσίες, διπλούς πράκτορες και εσωτερικούς ανταγωνισμούς των ίδιων των βρετανικών υπηρεσιών.
- Τελικά εκτίθεται ο ίδιος στον μηχανισμό IPCRESS, με την ψυχική του ακεραιότητα να κρέμεται από μια κλωστή.
- Η κορύφωση αφορά την αποκάλυψη του πραγματικού ενορχηστρωτή του προγράμματος και την προσπάθεια να το σταματήσει πριν χαθούν κρίσιμα μυστικά.
Και τώρα το ενδιαφέρον. Το IPCRESS δεν έμεινε στη φαντασία του Deighton. Εφαρμόζεται — με άλλους τρόπους — και πέρα από την ταινία και το βιβλίο. Στην Ελλάδα δεν χρειάζεται πράκτορες. Έχει ήδη στρατολογήσει ολόκληρη την καθημερινότητα.
Αλλά υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που ο Deighton δεν έγραψε ποτέ: Ο πρωταγωνιστής μπορεί να αρνηθεί τον ρόλο του. Στο βιβλίο και την ταινία δεν είχαν επιλογή.
Εσύ όμως έχεις — και η σκηνή αλλάζει μόλις αποφασίσεις να βγεις από το κάδρο.
