Οι σκηνές πλήθους σε μία ταινία νομίζω ότι είναι από τις πλέον δύσκολες. Κατ’ αρχήν χρειάζονται χρήματα, κάτι, το οποίο δεν διαθέτουμε (εγώ πάντως σίγουρα όχι) σε επάρκεια. Επίσης απαιτείται και λεπτομερής απεικόνιση των λεπτομερειών της εποχής, περιβάλλοντος, ενδυμασιών, συμπεριφορών.
Στο Νονό 2 (κιν/κή ταινία του 1974), υπάρχουν αρκετές, αλλά μία μου άρεσε περισσότερο. Αφορά την άφιξη των μεταναστών από την Ευρώπη στο χώρο υποδοχής του Έλλις Άϊλαντ. Τυγχάνει να έχω επισκεφθεί δύο φορές το συγκεκριμένο νησί στη Νέα Υόρκη και πραγματικά προσπάθησα να εισέλθω στην ψυχολογία εκείνων των πρώτων ανθρώπων.
Χωρίς κανένα ουσιαστικό εφόδιο, ούτε τη γλώσσα γνώριζαν ούτε τίποτα άλλο, από περιοχές στις οποίες ήταν συνήθως στη μαύρη τους τη μοίρα, εμπρός σε ένα όνειρο. Ένα πικρό όνειρο για πάρα πολλούς, αλλά τα όνειρα έχουν τη δύναμη να τροποποιήσουν την πραγματικότητα. Όταν λείψει (το όνειρο) τότε χάνεται και το κίνητρο. Και μόλις χαθεί και αυτό είσαι έρμαιο των καταστάσεων και των συνθηκών, τις οποίες άλλοι σου επιβάλλουν.
Αρκεί να σε πείσουν πως δεν μπορείς να αλλάξεις τον Κόσμο.
Και είναι εντυπωσιακό, πως ένας απλός χαμηλόβαθμος υπάλληλος ή αστυνομικός, ο οποίος σε περιμένει εκεί, δύναται να σου αλλάξει τη ροή της ζωής σου, με μία απλή μη διαπραγματεύσιμη απόφαση της στιγμής.
Όταν πρωτοπήγα στις Ηνωμένες Πολιτείες λοιπόν, ήμουν επηρεασμένος σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις Αμερικάνικες ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Πίστευα πως θα συναντήσω μία χώρα γεμάτη ενέργεια και δυναμισμό. Ποτέ μου δεν θα ξεχάσω πως ένοιωσα αντικρίζοντας νύχτα τους ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης μέσα σε ένα μικρό λεωφορείο για τον προορισμό μου, το Πανεπιστήμιο: το όνειρο!
Και πιστεύω εκείνο το συναίσθημα δεν θα πρέπει να απείχε από των μεταναστών του Έλλις Άϊλαντ, όταν θα αντίκριζαν το Άγαλμα της Ελευθερίας. Μόνο πως υπήρχε μία διαφορά και μάλιστα σημαντική. Δεν πήγαινα ως μετανάστης, αλλά ως μεταπτυχιακός φοιτητής, με υποτροφία και γνώση της γλώσσας αλλά και πολλών εμπειριών.
Και μετά από λίγο η… απογοήτευση. Όχι για τίποτα άλλο, αλλά διότι οι συναρπαστικές εικόνες, τις οποίες είχα πλάσει στη φαντασία μου καμία σχέση δεν είχαν με την πραγματικότητα. Μία εξαιρετικά μονότονη και χλιαρή χώρα, όπου όλα ήταν λίγο – πολύ προβλέψιμα. Και μετά από λίγο και από συζητήσεις με Αμερικανούς συνειδητοποίησα πως η επιτυχία ταινιών, όπως ο Νονός είχε να κάνει με την πεζή πραγματικότητα της συντριπτικής πλειοψηφίας των Αμερικανών. Αστυνομικές ταινίες, ταινίες δράσης και όλα τα σχετικά απείχαν τόσο πολύ από την καθημερινότητα, ώστε αυτός ήταν ο λόγος της ύπαρξής τους. Εάν ήταν τόσο έντονη η ζωή, τότε επιτυχία θα είχαν ταινίες τύπου “Κοιμάμαι στο λιβάδι”, όπου όμως δεν θα συνέβαινε σχεδόν τίποτα.
Ο Νονός παρεμπιπτόντως (την τριλογία εννοώ) σαφώς είναι μία αριστουργηματική κινηματογραφική πανδαισία. Πόση όμως σχέση έχει με την πραγματικότητα; Στοιχηματίζω πως ούτε πέντε λεπτά δεν θα ήταν δυνατή η παραμονή ενός φυσιολογικού ανθρώπου, δίπλα στα καθάρματα, τα οποία με τόσο στυλ περιγράφονται και παρουσιάζονται. Πέντε λεπτά; Ίσως είμαι υπερβολικός, ούτε ένα λεπτό.
Αυτή η εξιδανίκευση εγκληματιών και βίαιων κακοποιών υποθέτω πως καμία σχέση δεν έχει με την πραγματικότητα. Δεν έχω συναντήσει… νονούς ούτε σκοπεύω να δημιουργήσω καριέρα στον χώρο (αν και η πείρα μου διδάσκει πώς ποτέ μη λες ποτέ και για τίποτα) και σίγουρα υστερώ στην αξιολόγηση των περιγραφών. Αλλά από ελάχιστα δείγματα, τα οποία έχω όντως συναντήσει, τίποτα ενδιαφέρον δεν έχω διαπιστώσει. Μόνο απέχθεια και εμετικό περιβάλλον. Και μάλλον αυτές οι ταινίες είναι για να συντηρούν το όνειρο εκατομμυρίων συμπιεσμένων και απογοητευμένων ανθρώπων από μία αδιάφορη και πληκτική πραγματικότητα.
Έγραψα προηγουμένως για τις σκηνές πλήθους στο Νονό 2.
Η άλλη ήταν η φυγή των Κουβανών φίλων του δικτάτορα Μπατίστα όταν το καθεστώς του κατέρρεε. Όχι τόσο έντονη όσο αυτή στο Έλλις Άϊλαντ αλλά εξ΄ ίσου δηλωτική το πώς όταν κάποιες συνθήκες παύουν να υφίστανται η φυγή είναι η μόνη σωτηρία. Τούτο ανεξαρτήτως του τι είναι αυτό, το οποίο θα επικρατήσει αλλά άμεσα συνυφασμένο με το ποια ήταν η δική σου θέση έως εκείνη τη στιγμή.
Και μην ξεχνάτε πως ένας… νονός πάντα έχει να υποβάλλει μία προσφορά, την οποία δεν θα μπορέσετε με τίποτα να αρνηθείτε!
“I’m gonna make him an offer he can’t refuse”!
Σημ.: στις φωτογραφίες φαίνεται το νησί, όπου εδράζεται το Άγαλμα της Ελευθερίας (η πρώτη εικόνα στα μάτια των μεταναστών) και κατόπιν το νησί Έλλις.
Και μία τελευταία υποσημείωση. Για να είμαι δίκαιος, διότι τίποτα αρνητικό δεν μου προκάλεσε αυτή η χώρα (αντιθέτως υποτροφία μου πρόσφερε και ό,τι ήταν τότε δυνατόν) ίσως ο πληκτικός και αδιάφορος να ήμουν εγώ, ο οποίος να μην κατάλαβε τίποτα ή να μην ήταν ο κατάλληλος χρόνος για εμένα. Διόλου απίθανο, διότι τότε ήμουν ένας… “άλλος μου εαυτός”. Ή ίσως να μην εμπνεόμουν από το κίνητρο ενός μετανάστη, αλλά από τη σιγουριά του προνομιούχου επισκέπτη. Την επόμενη όμως υποθέτω θα αξιολογήσω καλύτερα.
