Δύο είναι κατά τη γνώμη μου οι καλύτερες ταινίες σχετικά με κατασκόπους:
- “Ο Κατάσκοπος που Γύρισε από το Κρύο”, (The Spy Who Came In from the Cold) του 1965 με τον Ρίτσαρντ Μπάρτον. Μακράν η καλύτερη ταινία και μία από τις καλύτερες ταινίες γενικώς.
- “Ο Κατάσκοπος” (The Thief) του 1952 με τον Ρέι Μιλάντ.
Σε αντίθεση με τις ταινίες τύπου James Bond, όπου πνιγόμαστε μέσα στη χλιδή, τις ωραίες γυναίκες και τα σπορ αυτοκίνητα και όχι μόνον, εδώ έχουμε μία ρεαλιστικότερη προσέγγιση. Ο μονόλογος του Ρίτσαρντ Μπάρτον προς το τέλος της ταινίας σχετικά με το τι εστί κατάσκοπος είναι άκρως αποκαλυπτικός.
Στην άλλη ταινία βιώνουμε την ψυχολογική πίεση ενός ανθρώπου, ο οποίος, χωρίς να εξηγείται το κίνητρό του στην ταινία, προωθεί απόρρητα μυστικά της πατρίδας του σε μία μη κατονομαζόμενη δύναμη. Ο συγκεκριμένος είναι ατομικός επιστήμονας και δεν χρειάζεται και ιδιαίτερη φαντασία να καταλάβουμε ποια δύναμη υπονοείται. Μην ξεχνάμε πως πρόκειται για Αμερικανική ταινία του 1952.
Στην πρώτη έχουμε έναν επαγγελματία κατάσκοπο, στη δεύτερη έναν επιστήμονα, ο οποίος προδίδει την πατρίδα του.
Οι συγκεκριμένες ταινίες δεν εστιάζουν σε τεχνικές αλλά στην ψυχολογία των πρωταγωνιστών. Ο πρώτος κατάσκοπος δεν προδίδει, εργάζεται προς όφελος της πατρίδας του, αλλά δεν έχει ψευδαισθήσεις για το τι είναι στην πραγματικότητα. Προσφέρει με τεράστιο προσωπικό κίνδυνο.
Στη δεύτερη όμως η κατασκοπία λειτουργεί ως προδοσία και δεν υπάρχει επιστροφή. Και αυτή έχει σημασία και ενδιαφέρον διότι οι άνθρωποι μπορεί να οδηγηθούν σε αυτόν τον δρόμο από πολλά και εντελώς διαφορετικά κίνητρα ή εξαναγκασμούς: ιδεολογικά, απληστίας, παγίδευσης και εκβιασμού ακόμα και… ηλιθιότητας. Όποιος ο λόγος η πορεία είναι δεδομένη και το τέλος, εάν αποκαλυφθούν σκληρό.
Σκεφτείτε τώρα για μια στιγμή πως φωτογραφίζετε άκρως απόρρητα έγγραφα σε μία αντίπαλη πρεσβεία ως κατάσκοπος της πατρίδας σας ενώ στην άλλη ως προδότης της πατρίδας σας. Εάν συλληφθείτε στην πρώτη περίπτωση η ποινή ίσως είναι μικρότερη από την δεύτερη, η οποία δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση. Και ποιος από τους δύο έχει μεγαλύτερη ένταση εκείνη τη στιγμή;
Ναι, στη δεύτερη όμως εκδοχή να προσθέσετε και την ατίμωση.
Σημ.: Το ενσταντανέ από την πρώτη ταινία με έναν καταπληκτικό Ρίτσαρντ Μπάρτον.
