Όταν ήμουν στη Γερμανία με είχε πιάσει μία μανία να μάθω πώς κτίζονταν τα κάστρα. Δεν αναφέρομαι στο στατικό κομμάτι (δηλαδή πώς στέκονται) αλλά στην αρχιτεκτονική τους. Δεν έχουμε και πολλές ευκαιρίες εδώ στην Ελλάδα να επισκεφθούμε πύργους σε αντίθεση με τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Αλλά και εκεί πάλι δεν είναι εύκολο. Τι; Θα χτυπήσω την πύλη, εάν καταφέρω και… περάσω άβρεχος την περιμετρική τάφρο και στον μπάτλερ, ο οποίος θα εμφανισθεί, θα του πω «γειά σας θα ήθελα να δω τον πύργο σας»;
Θα με πετάξουν στην περιμετρική τάφρο και θα επιστρέψω κολυμπώντας. Είναι και… Γερμανοί και…
Με εντυπωσίασε το γεγονός της έλλειψης βιβλιογραφίας, όσον αφορά την αρχιτεκτονική των κάστρων. Έψαξα σε πολλά βιβλιοπωλεία και δεν μπορούσα να εντοπίσω κάποιο βιβλίο σχετικά με όλα αυτά. Τελικά κάπου, δεν θυμάμαι σε ποια πόλη ακριβώς, εντόπισα έναν θαυμάσιο οδηγό σχετικά με όλα αυτά τα ζητήματα.
Και… βλακωδώς ΔΕΝ το αγόρασα. Σκέφτηκα το βάρος, δεν γνωρίζω τι και ακόμα κλαίω. Πολύ αργότερα τα κατάφερα, αλλά δεν είμαι σίγουρος εάν σε κάποια από αυτά τα βιβλία, τα οποία απέκτησα ήταν και το συγκεκριμένο. Σημειώνω πως γνώριζα πολύ καλά Γερμανικά τότε, τώρα χρειάζομαι φροντιστήριο και είχα το πλεονέκτημα της πρόσβασης στη γλώσσα.
Δεν αναφέρομαι τώρα σε κάστρα, όπως αυτό του Πλαταμώνα ή το Χλεμούτσι στο μυαλό μου είχα τα Μεσαιωνικά κάστρα – κατοικίες στη Γερμανική ενδοχώρα.
Όσον αφορά τώρα τα θεμέλια ενός κάστρου, το οποίο είναι και το θέμα του άρθρου.
Στα κάστρα στην Ελλάδα ο κανόνας είναι απλός… Όπου βράχος και θεμέλιο. Γενικά στη χώρα μας όλα αυτά τα κτίσματα χτίζονται σε περίοπτα σημεία, τα οποία είναι βραχώδη. Η… καστροποιία (νέα λέξη αυτή), βασίζεται στο εξαιρετικά μεγάλο πλάτος του τοίχου. Όταν έχεις έναν τοίχο πλάτους 2,0-4,00 μέτρων χτισμένο από πέτρα και θεμελιωμένο σε σταθερό έδαφος δεν έχεις να σκεφτείς και πολλά πράγματα. Στέκεται όρθιος από μόνος του. Είναι μία αναγκαστική προσέγγιση και το συμπαγές του οικοδομήματος αρκεί.
Αυτό, το οποίο ήθελα να μελετήσω είναι πώς θεμελιώνονταν σε μαλακά εδάφη, όπως αυτά της Γερμανίας ή της Γαλλίας. Τώρα βέβαια γνωρίζω ο ίδιος, πώς μπορεί να γίνει αυτό, αλλά ήθελα να δω την τεχνική του Μεσαίωνα. Τι έκαναν και εξυγίαναν υγρά εδάφη και έστηναν πύργους με παχείς τοίχους και τόσο βάρος και ύψος;
Μην ξεχνάμε πως στις χώρες αυτές δεν έχουν σεισμική δραστηριότητα. Και είναι άλλο να σχεδιάζεις πως θα σταθεί και άλλο πώς θα… κουνηθεί.
Επίσης ένα άλλο θέμα με τα κάστρα είναι τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης. Τώρα είσαι στο πολυτελές σου διαμέρισμα στο Μανχάταν στον 69ο όροφο, ανοίγεις τη μπαταρία του μπάνιου και ρέει το νεράκι. Στους πύργους όπου η Ραπουνζέλ θα ρέμβαζε πράσινα τοπία και ιππότες από ψηλά, πώς θα έπλενε τα μαλλιά της και πως θα πήγαινε στην τουαλέτα; Και τι μαλλιά η συγκεκριμένη!
Για το φως τα πράγματα είναι ευκολότερα. Κεριά και δαδιά αλλά η Ραπουνζέλ θα έπρεπε να προσέχει γενικώς.
Σκεφτείτε και τις… σκάλες αφού οι ανελκυστήρες δεν υπήρχαν τότε. Σας κούρασα… με τόσα σκαλιά να ανεβαίνετε…
Και στο θέμα μας, διότι για όλα έγραψα εκτός της θεμελίωσης. Προσέξτε τη σειρά φωτογραφιών από το πανέμορφο κάστρο της Κυπαρισσίας και μην πολύ – σκοτιστείτε για τεχνικά ζητήματα και απαντήσεις.
Πάντως βράχος και κάστρο είναι στην ουσία ένα και το αυτό. Απλά ο βράχος είναι συμπαγής ενώ οι τοίχοι του κάστρου είναι… κομματάκια. Και καμιά φορά, όπως βλέπετε καταρρέουν.
Και επί τη ευκαιρία· αποφασίστε εσείς να χτίσετε παλάτια στην άμμο και μην ανησυχείτε! Οι μηχανικοί θα βρούμε τον τρόπο να σας τα θεμελιώσουμε.
